Ειδήσεις & Μηνύματα

Νέο Άρθρο: Αφού ασχολούνται τόσοι επιστήμονες με την υπογονιμότητα, γιατί υπάρχει τόσο μεγάλο πρόβλημα; (Ιαν 18)

Το πρόβλημα της υπογονιμότητας και των αποβολών είναι πολύ συχνό αφού αφορά ένα στα πέντε ζευγάρια. Είναι λοιπόν λογικό να αφορά πολλούς επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων και εξειδικεύσεων, αφού στην πλειοψηφία των περιπτώσεων εμπλέκονται  συνδυασμoί πολλών επιμέρους αιτίων. Ένας από τους πιο μελετημένους παράγοντες είναι η θρομβοφιλική προδιάθεση και συνήθως εξετάζεται κατά προτεραιότητα και λεπτομερώς από την πλειοψηφία των γυναικολόγων. Πιθανά επειδή είναι πιο σαφές το γνωστικό αντικείμενο. Άλλοι όμως πολύ πιο σύνθετοι, όπως ο ανοσολογικός και ο μολυσματικός παράγων, που καταλαμβάνουν μεγαλύτερο χώρο ευθύνης στην υπογονιμότητα δυστυχώς σε καθημερινό επίπεδο υποεκτιμώνται ή αντιμετωπίζονται πιο πρόχειρα.  Μάλιστα οι ερευνητές δεν έχουν καθορίσει στην ιατρική κοινότητα παγκοσμίως, τον σαφή ρόλο των δύο αυτών παραγόντων στο σύνολο του προβλήματος. Έτσι λοιπόν οι κλινικοί γιατροί αφενός βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με το θέμα και αφετέρου ολοένα τροφοδοτούνται  από διάφορες προσωπικές απόψεις και λεπτομέρειες, που όμως δεν είναι εύκολο να τις υιοθετήσουν με ασφάλεια και να τις τοποθετήσουν στην ήδη υπάρχουσα γνώση. Πολύ δε περισσότερο όταν πολλές επιστημονικές θέσεις αλληλοαναιρούνται μέσα από την επίσημη διεθνή βιβλιογραφία!!

Το αποτέλεσμα λοιπόν είναι ότι ο γιατρός κάθε ειδικότητας που ασχολείται με την υπογονιμότητα, έχει διαμορφώσει κυρίως εμπειρικά τις δικές του προσωπικές απόψεις για τον τρόπο ανάλυσης και αντιμετώπισης της υπογονιμότητας και των αποβολών, συνήθως διαφορετικό από των υπολοίπων.  Αυτό ως γνωστόν δεν συνεισφέρει ικανοποιητικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος σε μεγάλη αναλογία ζευγαριών. Δεδομένου ότι σχεδόν κανείς δεν ασχολείται αποκλειστικά (ως μόνο αντικείμενο) με τη διερεύνηση της υπογονιμότητας στα πλαίσια της καθημερινής εντατικοποίησης, ο γιατρός σπανιότατα βρίσκει χρόνο και νηφαλιότητα σκέψης για την αξιολόγηση των νέων δεδομένων ή ακόμα περισσότερο για την εξαγωγή συμπερασμάτων από συγκεντρωτικές μελέτες του ίδιου. Είναι δε τόσο πολυπαραγοντικό θέμα η υπογονιμότητα που πολύ εύκολα απορρίφθηκαν στο παρελθόν προσεγγίσεις και θεραπείες, επειδή τάχα δεν θεράπευσαν το πρόβλημα της υπογονιμότητας στο σύνολό του! Με άλλα λόγια στην καθημερινή πρακτική και στο επίπεδο του γρήγορου ιατρείου έχει  ενσωματωθεί κυρίως ό,τι εξυπηρετεί την ευκολία προσέγγισης και αντιμετώπισης. Απόψεις του τύπου «έτυχε» ή ακόμα «δεν μείνατε έγκυος, άρα πρέπει να προχωρήσετε σε εξωσωματική», που προσωπικά τις χαρακτηρίζω τουλάχιστον αβασάνιστες, δυστυχώς επικρατούν.

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι επίσημες κατευθύνσεις δυτικοευρωπαϊκών επιστημονικών κοινοτήτων που πρωτοστατούν σε άλλους τομείς της ιατρικής, αλλά όχι στη διερεύνηση υπογονιμότητας, έχουν προωθήσει το «έτυχε» και στα πλαίσια της οικονομίας δεν διαθέτουν κρατικά κονδύλια για τη διερεύνηση  ενώ αντίθετα καλύπτουν θεραπείες όπως αυτές της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Έτσι ζευγάρια με πλημμελή διερεύνηση, υφίστανται διεγέρσεις και ανεπιτυχείς προσπάθειες, ενώ σημαντικότατοι παράμετροι όπως ο ανοσολογικός παράγων ή οι λοιμώξεις, που δεν παρακάμπτονται με την εξωσωματική, δεν έχουν καν διερευνηθεί.

Ο βασικότερος λοιπόν λόγος κατά τη άποψή μου είναι η πολυπαραγοντικότητα του προβλήματος και η  μεγάλη συνθετότητα των περισσότερων επί μέρους αιτίων. Ένα άλλο θέμα ιδιαίτερα σοβαρό που συχνά μπορεί να έχει μεγάλες συνέπειες και εύκολα παραβλέπεται είναι η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών εξετάσεων. Το σωστό είναι ο κλινικός γιατρός να ξέρει να αξιολογεί εύστοχα κάθε πληροφορία που μπορεί να παρέχει ένα εργαστήριο και το εργαστήριο να παρέχει όσο γίνεται περισσότερες διευκολύνσεις και σαφείς πληροφορίες στον κλινικό, για την προσέγγιση των αιτίων. Εξετάσεις όμως, όπως το σπερμοδιάγραμμα ή ο κατακερματισμός του DNA των σπερματοζωαρίων ή ακόμα και η μικροσκόπηση του άμεσου παρασκευάσματος του τραχηλικού (και πολλές άλλες εξετάσεις), χρήζουν προσοχής0 από τις συνθήκες και το timing λήψης και το έως τη διεξαγωγή της εξέτασης αλλά και την αξιολόγηση του αποτελέσματος και την μετέπειτα συναξιολόγηση με τα υπόλοιπα εργαστηριακά και κλινικά δεδομένα. Στην εξέταση της διερεύνησης της υπογονιμότητας χρειάζεται εξειδίκευση και προσοχή και σημασία στην λεπτομέρεια σε κάθε εργαστηριακό και κλινικό βήμα. Νομίζω ότι η εξειδίκευση δεν πρέπει να αφορά μόνο τον κλινικό που ασχολείται με την διερεύνηση της υπογονιμότητας αλλά και τον εργαστηριακό που πρέπει να συνεργάζεται στενότατα και να είναι και αυτός κοντά στο ιστορικό και στα λοιπά κλινικοεργαστηριακά δεδομένα του ζεύγους. Θεωρώ ότι αποτελέσματα «χαμηλής αξιοπιστίας» έχουν συνεισφέρει πολύ μέχρι σήμερα στην διαμόρφωση ασάφειας που χαρακτηρίζει την παθοφυσιολογία της υπογονιμότητας στην αντίληψη των κλινικών συναδέλφων που χειρίζονται τα ζευγάρια και έτσι έχουν γίνει προαγωγοί του εύκολου «έτυχε».

Επιπλέον των όσων αναφέρθηκαν αξιοσημείωτο είναι ότι οι αιτίες που συμμετέχουν στο πρόβλημα συνήθως δεν αντιστοιχούν στο  γνωστικό αντικείμενο μόνο μιας ειδικότητας. Τα ζευγάρια συνηθίζεται να εξετάζονται ή από τους γυναικολόγους ή από ανδρολόγους-ουρολόγους ή από σχετιζόμενους παθολόγους, ανοσολόγους, αιματολόγους κ.λπ. Οι γιατροί αυτών των ειδικοτήτων αντιμετωπίζουν καθημερινά εκτός από την υπογονιμότητα και άλλα αντικείμενα, κυρίως χειρουργικά ή μαιευτικά ή υποβοηθούμενης αναπαραγωγής ή άλλους τομείς παθολογίας και έτσι μόνο μια μικρή αναλογία τους είναι πραγματικά εξειδικευμένοι στην διερεύνηση της υπογονιμότητας. Και πάλι όμως, δεδομένου ότι αυτοί οι δύο παράγοντες, ο ανοσολογικός και ο μολυσματικός, αφορούν συνήθως παράλληλα τα δύο μέλη του ζεύγους, είτε ξεχωριστά είτε σε συνδυασμό μεταξύ τους, σπάνια υπάρχει κάλυψη από μια ή ακόμα και από δύο ξεχωριστές ειδικότητες. Θα λέγαμε λοιπόν ότι οι επιστήμονες στην πλειοψηφία τους αναγνωρίζουν μια μόνο πλευρά του προβλήματος, αυτήν της ειδικότητάς τους, ενώ παράλληλα υποεκτιμούν έως αγνοούν άλλες πτυχές του θέματος και αυτός είναι ο άλλος σημαντικός λόγος. Πρακτικά όσοι αναλαμβάνουν την διερεύνηση των αιτίων της υπογονιμότητας αποτελούν τους μουσικούς μιας ορχήστρας, που είναι όλοι πολύτιμοι αλλά δεν υπάρχει μαέστρος. Χρειάζεται λοιπόν να υπάρχει κάποιος ρόλος pathologist αποκλειστικά και μόνο της διερεύνησης της υπογονιμότητας ως βασικός σύμβουλος του ζεύγους που να υποδεικνύει κάθε στιγμή την διαδοχή των κινήσεων και θεραπειών ακόμα και όταν η διερεύνηση φτάνει στις αναγκαίες λεπτομέρειες που σίγουρα είναι διαφορετικές από ζεύγος σε ζεύγος. Ο ρόλος τους πρέπει να είναι ο καθορισμός της διαδρομής προς την επιτυχία τους κάθε ιδιαίτερου ζεύγους με την λιγότερη κατανάλωση φαρμάκων, χρήματος, χρόνου κ.λπ. Αυτός πρέπει να είναι ο αρμόδιος να αξιολογήσει τις απόψεις των ερευνητών από τη βιβλιογραφία και να εντάξει τα νέα δεδομένα σε μια σωστή διαδικασία διερεύνησης. 

 Τσιλιβάκος Βασίλης MD, PhD

Ανοσολόγος και Παθολογοανατόμος

Eρευνητής Ανοσολογίας της Αναπαραγωγής

Επιστημονική Ομιλία: "Διαχείριση υπογόνιμου ζεύγους και παραλληλισμοί στη διερεύνηση της γονιμότητας των συζύγων"  Locus Medicus Andrology Update, Βόλος 2017 

Όπως κάθε χρόνο έτσι και το τρέχον έτος οργανώθηκε από το Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων (ΙΜΟΠ) το Andrology Update 2017, το οποίο διεξήχθη στις 9-11 Ιουνίου 2017 στην Αγριά Μαγνησίας στο ξενοδοχείο VALIS. Για όσους δεν γνωρίζουν, πρόκειται για workshops που γίνονται στo πλαίσιo εκπαιδευτικών κύκλων μαθημάτων και απευθύνονται σε ειδικευμένους ουρολόγους ή σε ειδικευόμενους που βρίσκονται κοντά στην απόκτηση του τίτλου ειδικότητας Ουρολογίας.

Τα θέματα που αναπτύχθηκαν αφορούσαν τις ενότητες Υπογονιμότητας και Σεξουαλικής Ιατρικής και παρακολουθήθηκαν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πάνω από εκατό ουρολόγους. ο Δρ. Βασίλης Τσιλιβάκος περιγεννητικός Ανοσολόγος και Ιστοπαθολόγος ανέπτυξε το θέμα: “Διαχείριση υπογόνιμου ζεύγους και παραλληλισμοί στη διερεύνηση της γονιμότητας των συζύγων”  

Η διάλεξη διήρκησε περίπου δύο ώρες, υποβλήθηκαν ερωτήσεις και υπεδείχθησαν τρόποι αιτιολογικής αντιμετώπισης της υπογονιμότητας  σε τομείς που αφορούν τον άνδρα, την γυναίκα και την συνύπαρξη του ζεύγους. Η παράλληλη επίβλεψη της ομιλίας αλλά και οι παρεμβολές του καθηγητή ΑΠΘ κ. Δ. Χατζηχρήστου καθώς και του επικ. Καθηγητή κ. Φ. Δημητριάδη (προεδρείο) καθώς και η υποβολή ερωτήσεων κρίσης για εκπαιδευτικούς λόγους εμπλούτισαν την παρουσίαση με γόνιμη συζήτηση, προσθέτοντας στην καθημερινή εμπειρία του ακροατηρίου, στοιχεία από τα τεκμηριωμένα δεδομένα ερευνών παρουσιασμένα από την παγκόσμια βιβλιογραφία.

Ακολούθως ο Δρ. Τσιλιβάκος καθώς και ο Ουρολόγος-Ανδρολόγος Δρ. Κωνσταντίνος Μακαρούνης παρουσίασαν με εκπαιδευτικό σκοπό επιλεγμένα περιστατικά με ειδικό επιστημονικό ενδιαφέρον σχετικά με το ping pong των μολύνσεων και της αντιμετώπισής τους κατά την προσπάθεια σύλληψης (Παρασκευή 9 Ιουνίου) καθώς και στην διαχείριση της ολιγοασθενοσπερμίας μετά από αντιμετώπιση κιρσοκήλης την επόμενη μέρα.

Την δεύτερη μέρα του Andrology Update 2017 την κεντρική ομιλία σχετικά με την παθοφυσιολογία και την αντιμετώπιση της κιρσοκήλης  ανέλαβε ο καθηγητής Ουρολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Ν. Σοφικίτης. Κατά την παρουσίαση εκκλήθη ο Δρ. Τσιλιβάκος για σχολιασμό κάποιων ενοτήτων, έτσι που αναπτύχθηκε ωραία ανταλλαγή απόψεων με επιστημονικό διάλογο μπροστά στους ειδικούς συνέδρους με σκοπό τη μετάδοση ερευνητικής σκέψης και εμπειρίας. 

Τόσο για τους δύο προσκεκλημένους ομιλητές προσωπικά, όσο και την Ιατρική Εταιρεία LOCUS MEDICUS που αποτελεί το χώρο διαμόρφωσης της επιστημονικής προσωπικότητας των ομιλητών στα θέματα υπογονιμότητας άγνωστης αιτιολογίας, η πρόσκληση των δύο επιστημόνων εκπαιδευτών αποτέλεσε ιδιαίτερη τιμή. Ευχαριστούμε ιδιαίτερα τον κύριο Καθηγητή του ΑΠΘ Δημήτρη Χατζηχρήστου και τα μέλη της οργανωτικής επιτροπής του Andrology Update 2017 και χαιρετίζουμε τη φιλομάθεια και το ήθος των διοργανωτών και των συμμετεχόντων. Αναγνωρίζουμε επίσης τον μοναδικό τρόπο συναλλαγής και ανταλλαγής απόψεων που συναντήσαμε, που αποσκοπούσε στο να καθιστά τον γιατρό ικανότερο στη διαμόρφωση  εύστοχων θέσεων για το εξειδικευμένο και εξατομικευμένο του καθημερινό υπεύθυνο έργο.